Twee gasthuislezingen op Open Monumentendag

Gepubliceerd op 31-7-2026 in Nieuws.

Op zaterdag 12 september 2026 houdt oud-archivaris Ria Vonk twee lezingen van ongeveer een half uur in het oude gasthuisgebouw in de Oeverstraat 21 te Wijk bij Duurstede. De eerste begint om 12.00 uur, de tweede om 14.00 uur. De toegang is gratis.

Wij vragen wel om u zoveel mogelijk van tevoren aan te melden. Alleen dan bent u zeker van een zitplaats. Dat kan door vóór 1 september a.s. een e-mail te sturen naar info@huizenenmenseninwijk.nl. Graag vermelden welke lezing u wilt bijwonen (die van 12.00 uur of 14.00 uur of beide), uw naam en het aantal personen.

Huizen en mensen in Wijk

De eerste lezing van 12.00 uur gaat over het langdurige project Huizen en mensen in Wijk. Een groep vrijwilligers doet sinds vier jaar historisch onderzoek naar alle ruim 500 huizen en hun bewoners in de binnenstad. Uitgaande van de huidige situatie worden alle gebouwen binnen de singels systematisch onderzocht en beschreven. In woord en beeld, straat voor straat en huis voor huis. Wat staat er nu en wat stond er vroeger en is daar nog iets van over? Het doel is om van elk pand de bouw- en bewonersgeschiedenis zo volledig mogelijk in kaart te brengen. De resultaten worden sinds september 2025 gepubliceerd op de website huizenenmenseninwijk.nl.

Speciale aandacht wordt besteed aan enkele woonhuizen die op deze Open Monumentendag te bezichtigen zijn en aan de vele, vaak verborgen, monumentale kelders die Wijk bij Duurstede nog telt.

Foto Muntstraat ca. 1905
De Muntstraat rond 1910. Van het in 1844-1846 gebouwde huizencomplex links op de foto zijn de twee linkerhuizen (nr. 21 en 23) op Open Monumentendag te bezichtigen. Rechts van de enorme kastanjeboom staan de oude stal, oranjerie en tuinpoort van het notarishuis Muntstraat 36-38, met ervoor een openbare waterpomp. In 1981 werden hier de woonappartementen Muntstraat 32-34 gebouwd met een poort naar het parkeerterrein aan de Mazijk (Het Utrechts Archief cat.nr. 95149).
Oeverstraat 32 kelder
Tot de mooiste kelders in de Wijkse binnenstad behoren die van het huis Oeverstraat 32 (De Swaen). Naast de twee grote kelders uit de veertiende tot zestiende eeuw, is dit jaar dankzij archeologisch onderzoek een derde, kleinere waterkelder onder het huis uitgegraven. Het pand is in 2026 niet open, maar zal in de toekomst zeker weer eens meedoen aan een Open Monumentendag. Het kelderonderzoek is dan waarschijnlijk ook afgerond (foto Hans Dirksen 2026).

 

Het Wijkse gasthuis in 1970

In de tweede lezing die om 14.00 uur begint, wordt u meegenomen naar het vervallen gasthuisgebouw in september 1970. Zo’n 25 bejaarde bewoners stapten toen voor de deur in een bus die hen van het middeleeuwse Ewoud- en Elisabethgasthuis in de binnenstad naar een nieuw flatgebouw net daarbuiten bracht. Eén bewoner mocht niet mee en bleef in zijn eentje achter: de 74-jarige meneer Boontje. Verteld wordt over het slepende conflict van Boontje met het gasthuisbestuur, maar vooral hoe het monumentale gebouw er in 1970 bijstond en wat er mee gebeurde toen het na bijna 600 jaar geen ouderen meer hoefde te huisvesten. Door allerlei latere aanbouwen en aanpassingen te slopen en de vier onderdelen van het oorspronkelijke gasthuis te restaureren, bleef een van de belangrijkste en gaafste monumenten van de stad behouden.

Voor en na deze lezing kunt u op zaterdag 12 september zelf een kijkje nemen in de voorvleugel van het gasthuis aan de Oeverstraat.