Gepubliceerd op 20 juli 2026 in Uit de Regio.

Dit jaar is het 900 jaar geleden dat Cothen in 1126 voor het eerst in schriftelijke bronnen werd genoemd. Een goede reden voor een feestelijke herdenking, net zoals dat bij het 850-jarig bestaan in 1976 is gebeurd. Die vernoeming hield verband met de ontginning van het gebied dat we nu Langbroek noemen. De Utrechtse bisschop Godebald (1114-1127) meende eigenaar te zijn van dat moeras (‘broek’). Het Utrechtse Domkapittel was echter de eigenaar en stapte naar het rijksgerecht in Keulen. Het rijksgerecht gaf het kapittel gelijk. Bisschop Godebald boog het hoofd en liet zijn klerk in het Latijn opschrijven:

‘[i]gitur ego Godebaldus, Dei gratia Traiectenis episcopus, paludem, pertinentem ad Amerungon et Thornen et Coten, quam semper prepositi quidem Maioris ecclesie cum fratribus suis possederant …’.

In vertaling: ‘[d]erhalve heb ik Godebald, bij de gratie Gods bisschop van Utrecht, het broek onder Amerongen, Doorn en Cothen dat de proosten van het Domkapittel met hun broeders altijd hadden bezeten …’.

En dat is de oudste vermelding van Cothen die we kennen!

De feestelijke herdenking van deze verjaardag is in Cothen op 12 en 13 juni jongstleden begonnen met de opvoering van een historische voorstelling op het voorterrein van kasteel Rhijnestein. In die druk bezochte voorstelling kwamen allerlei personen en gebeurtenissen uit de rijke geschiedenis van Cothen voorbij. Die herdenking wordt voortgezet op Open Monumentendag Wijk bij Duurstede op zaterdag 12 september 2026. Er worden dan een publicatie gepresenteerd en een interessante lezing gegeven.

De opening van de Monumentendag vindt plaats in de aloude Cothense Agneskerk op De Brink om 10.00 uur. Tijdens die voor iedereen toegankelijke opening wordt het eerste nummer van een speciaal voor “Cothen 900” geschreven publicatie aangeboden. Het is een special van het tijdschrift Het Kromme-Rijngebied van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek (die dit jaar 60 jaar bestaat). Aan die, op initiatief van onze vrijwilliger Ad van Bemmel tot stand gekomen special, heeft een aantal auteurs meegewerkt. Elke auteur heeft een thema onder zijn hoede genomen. De special is ook voor niet-leden te koop.

Na de aanbieding houdt Robert Hoegen een lezing over zijn bijzondere opgraving begin dit jaar van de middeleeuwse kapel van de Dwarsdijk. De Dwarsdijk is een buurschap, een voormalig gerecht onder Cothen dat voor het eerst rond 1165 wordt genoemd. Voor de liefhebber: zowel het archief van Cothen als dat van de Dwarsdijk is bij het RAZU ondergebracht.