Archieven

Uw zoekacties: Gerechtsbestuur Darthuizen
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

beacon
 
 
Inleiding
Het kleine gerecht Darthuizen lag tussen de gerechten Leersum, Doorn, Overlangbroek en Nederlangbroek. Het wordt voor het eerst genoemd in 1253 *  . De schout van Darthuizen, Everhardus, zoon van Everhardus, oefende namens de domproost van Utrecht het bestuur uit. Het gerecht Darthuizen was een Gaasbeeks leen. In 1459 verviel het dan ook aan de bisschop van Utrecht en later via de Habsburgse landsheren aan de Staten van Utrecht *  . In 1714 verkochten de Staten de heerlijke rechten, waarbij de ambachtsheer de schout en schepenen mocht aanstellen, aan Jan van Beuningen (zie inv.nr.35). Na diens dood in 1720 kwam de heerlijkheid Darthuizen door middel van openbare verkoop op 20 augustus 1721 in handen van Frederick Verwout. Na diens overlijden ging de heerlijkheid op 17 mei 1728 over op Johan Verbeek. Toen deze in 1744 stierf verwierf Frederick van de Honert de heerlijke rechten. Vervolgens kwam het goed in bezit van Abraham Jacob van der Dussen die de heerlijkheid op 22 september 1760 kocht. Na het verscheiden van Van der Dussen in 1793 werd Cornelis Jan van Nellesteyn de laatste 18e eeuwse ambachtsheer. Drie jaar later, werden onder het nieuwe Bataafse bewind, alle heerlijkheden opgeheven.
Ten tijde van de Bataafse republiek werd Darthuizen voor een korte periode (1798-1802) bij Leersum gevoegd. In archivistisch opzicht heeft deze periode weinig sporen nagelaten. In 1802 werd Darthuizen weer een zelfstandig gerecht om in 1811 wederom bij Leersum gevoegd te worden. Om vervolgens in 1816 weer een zelfstandige gemeente te worden. In 1857 kwam Darthuizen definitief bij de gemeente Leersum *  .
In het archief viel geen systematische ordening te bespeuren. Derhalve is er (in 1974) gekozen voor een zaaksgewijze ordening van de stukken. In de inventaris zijn ook een viertal stukken opgenomen die betrekking hebben op de ambachtsheren.
Tevens is een korte beschouwing (uit 2011) van de hand van H.J. Postema over de overgang van de inwoners van Darthuizen van de kerkelijke gemeente van Doorn naar die van Leersum als bijlage bij de inventaris opgenomen.
Het archiefje is 0, 40 m1 strekkende groot.
1. Nadere Toegangen
2. Aanwijzingen voor de gebruiker
3. Zoekgeraakte stukken
Bijlage. De kerkelijk-administratieve overgang van Darthuizen van Doorn naar Leersum
Kerkelijk behoorde Darthuizen eeuwen onder Doorn. Op 26 november 1761 vergaderde de kerkenraad van Doorn over het verzoek van drossaard, kerkmeesters en het gerechtsbestuur van Leersum om "een attestatie te willen geven, dat de opgezetenen van Darthuizen niet tot zijne [=Doorn, HP] gemeinte behoorde, en hij aldaar geene kerkelijke functien oeffende, nog dat iemand van de armen aldaar behorende, door en uit de Diaconie kasse van Doorn onderhouden werd de Kerkenraad consideerende de billijkheid van dit verzoek en de verpligtinge uijt hetzelve ook door den bode van Darthuizen aan den Predikant geinjungeert was, heeft daar op de Predikant deze attestatie opgestelt en overgegeven
Fiat insertio
Verklare ik ondergeschreve P G V Poolsum bedienaar des H Euang: in de gemeinte J C. te Doorn bij dezen ten versoeke van den Drossaart, als opperkerkmeester, verdere administreerende kerkmeesters, mitsgaders geregte van Leersum, dat gedurende mijne bedieninge als herder en Leeraar alhier geene kinderen onder de geregte van Darthuizen geboren, in onze kerke gedoopt zijn, ten ware mogelijk bij onpasselijkheid of afwezenheid van de Predikanten van Leersum zulks op speciaal verzoek mogte geschied zijn, gelijk men in zulke gevallen zonder praejudice over en weder gewoon is te doen, mits dat dan die Dopelingen niet hier, maar te Leersum, in het Doopregister, als tot die gemeinte behorende zijn aangetekent, (zijnde nogtans de onder geschreven zig zulk een geval, gedurende zijne dienst alhier geenzints bewust)
Wijders verklare ik bij dezen, dat geene armen onder de geregte van Darthuizen woonagtig, uit onze Diaconie kasse gealimenteert of onderhouden is, tenzij met behorelijke acte van guarantie van hier derwaarts v[er]trokken zijn
Voorts dat ik nooit eenige functien hoe genaamt, en tot ons dienstwerk behorende hetzij van huisbezoekinge aanneminge van Ledematen, assesteeren van kranken etc aldaar onder dat geregte van Darthuizen geoeffent hebbe alzo (het zelve niet tot deze gemeinte behoort
Gevende voor redenen van wetenschap als in den inhoud boven vermeld, en zijnde bereid, zulks vereist werdende ten allen tijden nader te bevestigen
QT PGV Poolsum Pred te Doorn
En zal hier van Copije aan den Drossart worden uitgelevert Quod factum" * 
Blijkbaar behoorden de inwoners van Darthuizen al voor 1741 (toen Petrus Georgius van Poolsum naar Doorn kwam) kerkelijk tot Leersum. Over de relatie tussen Darthuizen en de kerk van Leersum vinden we in het archief niet veel sporen (zie inv.nr. 33).
Kenmerken
Datering:
1666-1811
Plaatsnaam:
Darthuizen
Omvang:
0,24
Openbaarheid:
Volledig
Soort archief:
Archieven van gemeentelijke organen
Herkomst:
Overheid_U
Auteur:
T.M. Lisman-Schaap Utrecht, 1974. Aanvullingen: H.J. Postema 2011, D. Ruiter 2012
Rechtsvoorgangers:
Gemeentebestuur Darthuizen
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Regionaal Archief Zuid-Utrecht, Wijk bij Duurstede. Toegang 056 Gerechtsbestuur Darthuizen 1666-1811
VERKORT:
NL-WbdRAZU. 056
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS